MMT یا Methylcyclopentadienyl Manganese Tricarbonyl یک افزودنی فلزی بر پایه منگنز است که برای بالا بردن عدد اکتان استفاده می‌شود. هرچند این ماده می‌تواند اکتان بنزین را افزایش دهد، اما بعد از احتراق، ترکیبات منگنز رسوب ایجاد میکند و باعث آسیب جدی به کاتالیزور، شمع، سنسور اکسیژن و محیط زیست میگردد.

* ایجاد رسوبات منگنز روی شمع‌ها.
* با گذشت زمان باعث کاهش عملکرد شمع و افزایش احتمال احتراق ناقص میشود.
* آسیب به کاتالیست (Catalytic Converter).
* رسوبات منگنز عمر کاتالیست را کاهش می‌دهد و هزینه تعمیر بالایی ایجاد می کنند.
* تاثیر منفی روی سنسورهای اکسیژن (O۲ Sensors).
* در مصرف مداوم و طولانی‌ مدت باعث کاهش دقت عملکرد سنسورها میشود.
* افزایش رسوبات در محفظه احتراق.
* برخی موتورهای مدرن توربوشارژ و تزریق مستقیم نسبت به این رسوبات حساس‌تر هستند.
* مورد تأیید نبودن توسط برخی خودروسازان.
* شرکت‌هایی مانند BMW، Mercedes-Benz و Volkswagen در بسیاری از راهنماهای فنی استفاده از سوخت یا افزودنی‌های حاوی فلزات را توصیه نمی‌کنند.

مقدار مصرف اکتان بوستر به فرمولاسیون و غلظت هر محصول بستگی دارد و نمی‌توان یک مقدار ثابت را برای تمام اکتان بوسترها در نظر گرفت.

بنابراین همیشه باید مقدار توصیه‌ شده توسط  تولید کننده محصول رعایت شود.

بهتر است اکتان بوستر هنگام سوخت‌گیری و مطابق دستورالعمل محصول به باک اضافه شود تا با بنزین به‌ خوبی مخلوط شود.

همچنین اکتان بوستر برای اصلاح عدد اکتان سوخت طراحی شده است و جایگزین تعمیر مشکلات مکانیکی، سیستم جرقه‌ زنی، انژکتورها یا سایر ایرادات فنی موتور نیست.

عدد اکتان (Octane Rating) نشان‌ دهنده میزان مقاومت بنزین در برابر ناک یا احتراق کنترل‌ نشده است.

هر موتور برای کارکرد مناسب به سوختی با حداقل عدد اکتان مشخص نیاز دارد. استفاده از بنزینی با عدد اکتان پایین‌ تر از مقدار توصیه‌ شده توسط سازنده می‌تواند احتمال ناک را افزایش دهد.

این موضوع به‌ خصوص در موتورهای توربوشارژ، GDI،TGDI و موتورهای دارای نسبت تراکم بالا اهمیت بیشتری دارد.

عدد اکتان بالاتر لزوماً به معنی انرژی یا قدرت بیشتر بنزین نیست؛ بلکه در درجه اول نشان‌ دهنده مقاومت بیشتر سوخت در برابر ناک است.

RON، MON و AKI چه تفاوتی دارند؟

سه معیار متداول برای بیان عدد اکتان عبارت‌اند از:

RON (Research Octane Number) : رایج‌ ترین معیار نمایش عدد اکتان در بسیاری از کشورها.

MON (Motor Octane Number) : عدد اکتان را تحت شرایط آزمایش متفاوت و سخت‌ تری اندازه‌ گیری می‌کند و معمولاً از RON پایین‌ تر است.

AKI (Anti-Knock Index) : معیاری که بیشتر در آمریکا و کانادا روی پمپ بنزین مشاهده می‌شود و از میانگین RON و MON به دست می‌آید.

به همین دلیل هنگام مقایسه عدد اکتان سوخت در کشورهای مختلف باید به نوع معیار اعلام‌ شده توجه کرد.

ناک موتور (Engine Knock) نوعی احتراق غیرطبیعی است که در آن بخشی از مخلوط هوا و سوخت به‌ جای سوختن یکنواخت و کنترل‌ شده، تحت فشار و دمای بالا به‌ صورت کنترل‌ نشده مشتعل می‌شود.

این اتفاق می‌تواند امواج فشار غیرطبیعی در محفظه احتراق ایجاد کند و گاهی به شکل صدای تق‌ تق یا ضربه فلزی شنیده شود.

از عوامل مؤثر در ایجاد ناک می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

* عدد اکتان پایین‌ تر از نیاز موتور.

* فشار و دمای بالای داخل سیلندر.

* نسبت تراکم بالا.

* بوست بالا در موتورهای توربوشارژ.

* دمای بالای موتور یا هوای ورودی.

* رسوبات محفظه احتراق.

* وارد شدن بار زیاد به موتور.

ECU چگونه با ناک مقابله می‌کند؟

بسیاری از خودروهای مدرن دارای Knock Sensor هستند. این سنسور ارتعاشات مرتبط با ناک را تشخیص داده و اطلاعات را به ECU ارسال می‌کند.

ECU می‌تواند برای کاهش ناک، پارامترهایی مانند زمان جرقه (Ignition Timing) را تغییر دهد.

این کار به محافظت از موتور کمک می‌کند، اما در برخی شرایط می‌تواند با کاهش عملکرد موتور همراه باشد. به همین دلیل سیستم کنترل ناک را نباید جایگزین استفاده از سوخت مناسب دانست.

ناک شدید و مداوم نیز می‌تواند فشار و حرارت غیرطبیعی به اجزای موتور وارد کند.

اکتان بوستر (Octane Booster) نوعی افزودنی سوخت است که برای افزایش مقاومت بنزین در برابر ناک و بهبود عدد اکتان آن فرموله می‌شود.

استفاده از اکتان بوستر می‌تواند به‌ خصوص زمانی کاربرد داشته باشد که بنزین با عدد اکتان مورد نیاز خودرو در دسترس نیست.

آیا اکتان بوستر باعث افزایش قدرت موتور می‌شود؟

اکتان بوستر به‌ خودی‌ خود انرژی بیشتری وارد موتور نمی‌کند.

اما اگر موتور به دلیل پایین بودن عدد اکتان سوخت دچار ناک شود و ECU برای محافظت از موتور زمان جرقه یا سایر پارامترها را تغییر دهد، فراهم کردن سوخت با مقاومت مناسب‌ تر در برابر ناک می‌تواند به موتور کمک کند در شرایط  نزدیک‌ تری به عملکرد طراحی‌ شده خود فعالیت کند.

بنابراین افزایش عدد اکتان را نباید با افزایش مستقیم و تضمینی قدرت موتور یکسان دانست.

در موتورهای توربو شارژ، هوای ورودی قبل از ورود به سیلندر فشرده می‌شود. این فناوری امکان تولید قدرت بیشتر از حجم موتور کمتر را فراهم می‌کند، اما می‌تواند فشار و دمای داخل سیلندر را نیز افزایش دهد.

در سیستم GDI (Gasoline Direct Injection)، بنزین مستقیماً داخل محفظه احتراق تزریق می‌شود.

TGDI (Turbocharged Gasoline Direct Injection) ترکیبی از توربوشارژ و تزریق مستقیم بنزین است.

این موتورها به کمک سیستم‌ های پیشرفته مدیریت موتور می‌توانند راندمان و توان بالایی تولید کنند، اما در بسیاری از آن‌ ها استفاده از سوخت با عدد اکتان مناسب اهمیت زیادی دارد.

همیشه باید حداقل عدد اکتان توصیه‌ شده توسط سازنده خودرو رعایت شود.